Það er hægt að kaupa lottómiða á íslenskum vef og horfa á rúllettu í beinni útsendingu frá erlendu spilavíti. Í báðum tilvikum fer þátttakan fram á netinu en heimildir rekstraraðilanna eru ólíkar. Íslenska kerfið byggist á afmörkuðum heimildum fyrir tiltekna starfsemi, svo sem happdrætti og getraunir. Á znaki.fm/is/casinos/ er fjallað um netspilavíti og skilmála þeirra. Til að skilja stöðu þeirra á Íslandi er gagnlegt að skoða hver skipuleggur leikinn, hvaða heimild fyrirtækið hefur og hver hefur eftirlit með starfseminni.
Hvaða spurningu svarar leyfi sýslumanns?
Lög um happdrætti nr. 38/2005 ná meðal annars til happdrætta þar sem vinningur ræðst að hluta eða öllu leyti af tilviljun. Samkvæmt upplýsingum á Ísland.is þarf almennt leyfi sýslumanns til að reka happdrætti nema lög mæli fyrir um annað. Ef spilað er um peninga eða ígildi þeirra þarf sérstaka lagaheimild. Sá sem hyggst halda útdrátt þarf því að kanna reglurnar um fyrirkomulag hans og vinninginn áður en þátttaka er auglýst.
Tökum dæmi um félag sem hyggst selja miða til að fjármagna ferð. Fyrst þarf að liggja fyrir hvað miðinn kostar, hvernig vinningshafi er valinn og í hverju vinningurinn felst. Þær upplýsingar gera kleift að kanna hvaða reglur eiga við um fyrirhugaða fjáröflun. Ef félagið breytir vinningnum úr vörukörfu í peningagreiðslu þarf að skoða hvort sú breyting hafi áhrif á heimildina. Leyfisveiting fyrir einum útdrætti segir því ekki sjálfkrafa til um hvað megi gera í næsta útdrætti.
Hvað eiga Lottó og Lengjan sameiginlegt?
Íslensk getspá stendur að Lottó og Íslenskar getraunir bjóða íþróttaveðmál undir heitinu Lengjan. Báðir leikirnir eiga sér afmarkaðan lagagrundvöll en úrslitin ráðast með ólíkum hætti. Í Lottó skiptir máli hvernig tölurnar á miðanum passa við tölurnar sem eru dregnar út. Í íþróttaveðmáli fer niðurstaðan eftir atburði sem tilgreindur er í skilmálum veðmálsins. Ef veðjað er á úrslit leiks þurfa skilmálarnir til dæmis að skýra hvaða hluti leiksins telst með við uppgjörið.
Á vef með fleiri en einni tegund leikja getur verið auðvelt að líta á allt framboðið sem eina þjónustu. Lagaleg athugun snýst hins vegar um hverja tegund fyrir sig. Heimild til að reka talnagetraun nær ekki sjálfkrafa til íþróttaveðmála og heimild til að taka við íþróttaveðmálum nær ekki sjálfkrafa til spilavítisleikja. Það skiptir því máli hvort nýr hnappur á vef opni aðra útfærslu á sama leik eða allt aðra tegund fjárhættuspils.
Af hverju eru spilakassar til án almenns spilavítisleyfis?
Ákvæði 183. og 184. gr. almennra hegningarlaga nr. 19/1940 fjalla um fjárhættuspil og veðmál. Meðal þess sem ákvæðin taka til er að gera slíka starfsemi að atvinnu. Sérstakar lagaheimildir gilda jafnframt um afmarkaðan rekstur, þar á meðal um tiltekna spilakassa. Þess vegna má sjá spilakassa hér á landi þótt íslensk lög geri ekki ráð fyrir almennu leyfiskerfi fyrir spilavíti með borðleikjum á borð við rúllettu og blackjack.
Munurinn kemur í ljós ef bornir eru saman tveir kassar sem líta svipað út. Báðir geta verið með skjá, táknum og töflu yfir vinninga. Til að meta stöðu rekstrarins þarf samt að vita hver ber ábyrgð á tækinu og hvaða heimild gildir um það. Staðsetning kassans eða útlit hans gefur aðeins hluta upplýsinganna. Sama á við um heitið á leiknum, sem getur verið óbreytt þótt hann sé boðinn við ólíkar aðstæður.
Hvað gerist þegar leikurinn færist yfir landamæri?
Í áhættumati ríkislögreglustjóra kemur fram að fólk á Íslandi geti nálgast erlenda vefi og smáforrit sem bjóða fjárhættuspil. Fyrirtækin að baki þeirri þjónustu hafa ekki íslenska heimild til starfseminnar og íslensk stjórnvöld hafa ekki eftirlit með leikjunum þar. Ef skráningarform býður upp á Ísland í landalista gefur það til kynna að vefurinn sé stilltur þannig að gestur geti valið landið. Sú stilling er ákvörðun fyrirtækisins og staðfestir enga íslenska rekstrarheimild.
Sama vörumerki getur verið notað á fleiri en einu léni. Gestur getur til dæmis opnað auglýsingu á einum vef en endað á öðrum þegar hann velur land eða skráir sig. Ef vísað er til erlends leyfis er því gagnlegt að bera saman heiti fyrirtækisins í notendaskilmálum, leyfisnúmerið og lénið þar sem þjónustan er veitt. Opinberar upplýsingar leyfisveitandans geta skýrt hvort tiltekið fyrirtæki og vefslóð falli undir leyfið. Umfang þess ræðst af reglum þess lands eða svæðis sem gaf það út.
Hvert beinist erindi ef upp kemur ágreiningur?
Ef ágreiningur snýst um leik eða greiðslu þarf fyrst að finna hvaða fyrirtæki ber ábyrgð á reikningnum. Nafn þess og upplýsingar um kvörtunarferli koma yfirleitt fram í notendaskilmálum. Ef þar er vísað til erlends eftirlitsaðila skiptir máli hvort sá aðili taki við kvörtunum frá einstaklingum og hvort viðkomandi þjónusta falli undir leyfið. Fleiri greinar um íslenskt samfélag, stofnanir og fyrirtæki má lesa á https://znaki.fm/is/.
Í greiðslumáli geta ólíkar færslur skýrt sitt hvorn hluta atburðarásarinnar. Vefurinn getur til dæmis sýnt að beiðni um útborgun hafi verið samþykkt á mánudegi, en bankayfirlitið sýnir hvenær greiðslan barst. Ef fjárhæðirnar eru ólíkar þarf að athuga í hvaða gjaldmiðli greiðslan var send og hvort gengisbreyting eða gjald hafi haft áhrif. Dagsetning, fjárhæð og færslunúmer gera auðveldara að bera saman upplýsingarnar. Ef erindið varðar bónus þarf frekar að finna skilmálana sem giltu þegar hann var virkjaður.
Hvaða heimild á að lesa í hverju tilviki?
Ef spurningin snýst um fjáröflun með happdrætti eru lög um happdrætti og leiðbeiningar sýslumanna á Ísland.is eðlilegur upphafspunktur. Ef hún varðar tiltekna talnagetraun eða íþróttaveðmál þarf einnig að skoða reglur leiksins og heimildir þess sem rekur hann. Þegar erlendur spilavítisvefur á í hlut skýra íslensk lög stöðu starfseminnar hér á landi, upplýsingar erlends leyfisveitanda segja til um umfang leyfisins og notendaskilmálar lýsa því hvernig fyrirtækið afgreiðir erindi. Þessar heimildir svara hver sinni spurningu og geta allar skipt máli þótt aðeins einn vefur eigi í hlut.